W dobie rosnącej świadomości ekologicznej coraz więcej konsumentów i firm decyduje się na opakowania wielokrotnego użytku. To nie tylko odpowiedź na problem nadprodukcji odpadów, ale również sposób na tworzenie zrównoważonych łańcuchów dostaw. Skąd się biorą takie opakowania, jak wygląda ich recykling oraz jakie atesty muszą posiadać, by móc mieć kontakt z żywnością? O tym poniżej.
Skąd się biorą opakowania wielokrotnego użytku?
Opakowania wielokrotnego użytku mogą być produkowane z różnych materiałów – plastiku (np. PP, HDPE), szkła, stali nierdzewnej, silikonu czy nowoczesnych biopolimerów. Kluczowe jest to, aby były odporne na uszkodzenia mechaniczne oraz łatwe do mycia i dezynfekcji.
Większość opakowań tego typu pochodzi z:
-
Produkcji pierwotnej – wykonane z nowych, wysokiej jakości materiałów,
-
Surowców wtórnych – czyli z recyklingu wcześniej używanych tworzyw (np. rPET – recyklingowany politereftalan etylenu).
Produkcja takich opakowań często odbywa się lokalnie, co dodatkowo ogranicza ślad węglowy związany z transportem.
Recykling opakowań wielokrotnego użytku
Choć głównym założeniem takich opakowań jest możliwość ich wielokrotnego użycia, również one mają swoją żywotność. Kiedy przestają być użyteczne (np. przez pęknięcia, zarysowania, utratę szczelności), ważne jest, by można je było poddać recyklingowi.
Proces recyklingu opakowań wielokrotnego użytku obejmuje:
-
Segregację – kluczowe jest, by trafiały do odpowiednich frakcji (plastik, szkło, metal),
-
Czyszczenie i rozdrabnianie – usunięcie resztek i przygotowanie do dalszej obróbki,
-
Przetwarzanie – tworzenie granulatu lub innej formy surowca wtórnego, który może zostać ponownie wykorzystany w produkcji.
Warto zaznaczyć, że niektóre tworzywa, jak PP czy PET, można recyklingować nawet kilkukrotnie, o ile nie zostały zanieczyszczone tłuszczami czy barwnikami.
Atesty i bezpieczeństwo kontaktu z żywnością
Opakowania wielokrotnego użytku, które mają kontakt z żywnością, muszą spełniać rygorystyczne normy. W Unii Europejskiej regulują to m.in. przepisy Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 oraz Rozporządzenia Komisji (UE) nr 10/2011 (dla tworzyw sztucznych).
Aby opakowanie mogło być używane z żywnością, musi:
-
Nie przekazywać substancji szkodliwych do żywności (tzw. migracja),
-
Nie zmieniać smaku ani zapachu przechowywanych produktów,
-
Być oznaczone symbolem „do kontaktu z żywnością” (np. kieliszek i widelec).
W Polsce dodatkowo opakowania te często muszą posiadać atest Państwowego Zakładu Higieny (PZH), choć nie jest to obowiązkowe prawnie – bywa jednak wymagane przez sieci handlowe czy instytucje publiczne.
Czy opakowania wielokrotnego użytku podlegają opłacie SUP?
Wprowadzenie tzw. opłaty SUP (z ang. Single-Use Plastics) – czyli opłaty za wprowadzanie na rynek jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych – obowiązuje od 2024 roku zgodnie z implementacją dyrektywy UE 2019/904.
Dobra wiadomość:
👉 Opakowania wielokrotnego użytku NIE podlegają opłacie SUP, o ile spełniają określone warunki.
Aby uniknąć opłaty, opakowanie musi:
-
Być przeznaczone do wielokrotnego użytku,
-
Nadawać się do wielokrotnego napełniania,
-
Być fizycznie trwałe i przystosowane do mycia i ponownego użycia.
W praktyce oznacza to, że np. pojemniki z PP z odpowiednimi oznaczeniami i atestami, używane w systemach kaucyjnych lub przez gastronomię, nie są objęte dodatkowymi opłatami.
Uwaga:
Firmy wprowadzające takie opakowania na rynek powinny jednak mieć dokumentację potwierdzającą ich status wielokrotnego użytku – np. specyfikację techniczną, deklaracje producenta, oznaczenia produktu i instrukcję użytkowania.